02-09-07

Het spoor bijster

A7C41240-3048-81BC-6C162DC553CE586FAch, je weet hoe dat gaat: je spreekt een paar woorden Duits, je durft in een ongecontroleerd moment al eens twee verzen van Rilke op de toog gooien en als je een glas teveel op hebt, durft er al eens een streepje Shubert uitkomen, dus iedereen denkt dat het Duits indien niet je tweede natuur, dan toch zeker je tweede taal is. Vooral in de ogen van eentalige Franstaligen ben je een soort linguïstieke Hercules als je je in pakweg vijf of zes talen verstaanbaar kan maken. Een illusie die ze op de een of andere manier zelf voeden.  Af en toe wordt mij een faveurtje gevraagd: een korte Franse tekst naar het Nederlands of het Engels vertalen. Stel je er niet teveel bij voor. Het gaat om een mededeling die in een winkel of een apartementsgebouw moet geafficheerd worden, een hapje tekst voor een website, een bedankbriefje of een klaagbrief... Als het al niet iets is dat ik ter plekke op een bierviltje kan neerpennen, dan krijg ik altijd ruim de tijd om de opdracht af te werken.

 Mijn vrijwilligheid is enigszins berekend. Als ik zelf met een Franse taalkwestie zit, weet ik altijd wel iemand aan te spreken die de knoop in mijn plaats ontwart. Woordspelingen, stijlgevoeligheden, diepe ravijnen van het idioom..., - voor je het weet, tuimel je erin en lig je languit op de grond. Als ik een Vlaming het begrippenpaar Knokke-Blankenberge voorschotel, dan goochel ik met twee reeksen tegengestelde associaties. Het is minder evident om daarvoor een equivalent te vinden in het Frans als je niet tot die cultuur behoort. Dat zijn dingen waarvoor ik graag een beroep doe om mijn Franstalige medemens.  Eergisteren kreeg ik een mailtje. Of ik een ‘conseil d’utilisation’ wou vertalen. Natuurlijk wel, stuur maar door die handel! In mijn gretigheid had ik drie belangrijke aspecten over het hoofd gezien: 1) het ging om een vrij dringende vertaling; 2) de gebruiksaanwijzing betrof een apparaat dat onder de Europese richtlijn ‘Drukvaten van eenvoudige vorm’ (87/404/EEG) valt; 3) de tekst diende vertaald naar het Nederlands en naar het Duits. Dat was andere koek, maar ik had ja gezegd en wou nu niet plotseling terugkrabbelen.  Mijn eerste instinctieve reactie was om in huis op zoek te gaan naar drukvaten van eenvoudige vorm en te kijken of daar altemets een gebruiksaanwijzing in het Duits op staat. Nadere studie van Pledge, Sanex scheergel, Nivea deodorant, Mister Proper allesreiniger, Glassex ruitenreiniger, HG meubelvernieuwer en nog een dozijn andere onderhoudsproducten leverde alternatieven op in het Engels, het Pools, het Turks, het Fins, het Hongaars, het Deens, het Grieks, het Bulgaars...maar niét het Duits. Nadat ik mijn teleurstelling enigszins verwerkt had, begon het me te dagen waarom ik nergens ook maar een piezeltje Duits kon vinden. Ik koop al die poetsrommel in de Turkse buurtwinkel om de hoek en die betrekt zijn waar op alle mogelijke manieren behalve via het reguliere kanaal van de groothandel. Als er ergens in Bulgarije een pallet Nivea deodorant van een vrachtwagen kukelt, komt een deel van die pallet in Wemmel terecht. En als Procter & Gamble ontdekken dat hun flessen verkeerd bedrukt werden, dan vullen ze die toch met hun stuff en proberen ze die voor een prikje te slijten. Aan mijn Turk onder meer...  Ik heb me een breuk gezocht. Ik heb gegoogled alsof mijn leven er van af hing. En een dag diagonaal lezen en knippen en plakken en schrappen en herschrijven had ik iets wat op een Duitse gebruiksaanwijzing (Bedienungsanleitung) leek. Erg zelfzeker was ik evenwel niet. In gedachten zag ik een grote, brede Duitser met een forse snor in een gargantueske bulderlach uitbarsten nadat zijn blik op mijn Bedienungsanleitung gevallen was. “Muti, guck mal hier! ‘Nicht bei starken Vorderwind verwenden.’ Woehaha, woehaha!” En dan komt zo’n Walküre met een opgebonden Dirndl naast hem staan en samen lezen ze gierend en grollend de hele tekst, terwijl de tranen over hun rood aanlopende wangen rollen. Ik weet niet waarom, maar dat soort gedachten werkt een beetje verlammend.  Een beetje schaamteloos heb ik een mailtje gestuurd naar Sebastian. Het lijkt nu wel alsof ik Sebastian ken, maar dat is niet helemaal waar. Of liever: dat is helemaal niet waar. Ik lees regelmatig zijn blog, maar dat is het dan ook. Ik savoureer de weetjes en ik schenk alle aandacht aan zijn taaltips, maar ik heb de auteur achter de blog nooit ontmoet. Een beetje schaapachtig legde ik uit wat mijn probleem was en binnen de kortste keren werd mijn mailtje beantwoord: laat maar komen!  Toen bleef het een poos stil en na enkele uren kreeg ik mijn poging tot vertaling terug.

Hij had zich met Deutsche Gründlichkeit van zijn taak gekweten. Mijn moeizaam samengesprokkelde zinnetjes waren op de lexicale, de grammaticale, de syntactische en de idiomatische pijnbank gelegd. Genadeloos en rücksichtlos werd elk zinsdeel uitgebeend en gefileerd. Ik begon op de duur zelfs een raar gevoel van tevredenheid te krijgen wanneer er toch eens een zinnetje ongemoeid was gebleven. (Afijn, ik ben blij dat hij me geholpen heeft en ik zin op een creatieve manier om mijn Danksagung tot in Niedersachsen te krijgen.) Het had geen haar gescheeld of ik was in die valstrik getrapt waar ik me meer dan eens vrolijk over maak. Regelmatig krijg ik uit het Frans vertaalde schrijfsels waar de huisvlijt zo afdruipt. Dingetjes die je proestend leest, daarna afprint en aan anderen laat lezen. Nu was ik zelf bijna de pineut. Het zal me geen tweede keer overkomen.

Geen tweede keer, zeg ik u! 

12:39 Gepost door Stof in Algemeen | Permalink | Commentaren (3) |  Facebook |

Commentaren

fijn te lezen dat iemand het woord gargantuesk nog een gebruikt. Hoe zou dat in het Duits klinken?

Gepost door: grmpf | 02-09-07

Na ja Stof, jouw Duitse versie was eigenlijk niet zo slecht voor een Nederlandstalige. Ik weet uit ervaring, dat een nederlandstalige meer moeilijkgheden heeft met Duits dan vele anderstaligen. En dat heeft te maken met de zo grote verwantschap tussen Nederlands en Duits. Daardoor valt men als Nederlandstalige vrij snel in een aard van "Genugtuug", in de overtuiging dat de vertaling naar het Duits o.k. is. Weet je? Een Nederlandstalige heeft vijf jaren Duitsomgang 24/24 nodig om Duits te leren spreken (in hoofdzaak om de Nederlandse denkpatronen om te schakelen).
Dus... jouw originele tekst was lang niet slecht voor een Nederlandstalige.
By the way, meteen heb ik een blog ontdekt, die ik al meermaals was tegengekomen, maar nog nooit bezocht had. Een van deze dagen kom ik eens wat meer snuffelen op jouw blog.
Groeten uit Niedersachsen.

Gepost door: Sebastian | 03-09-07

:-) ik weet niet eens wat gargantuesk is ;-) lat staan in 'tduits
talen en knobbelige bobbels
zolang het geen duits als jean marie pfaff is, kan ik e ee leven al betrap ik me erop dat ik ook zo'n duits spreek :s

Gepost door: jeronimo | 03-09-07

De commentaren zijn gesloten.